Jak liczy się składkę zdrowotną w 2026 roku
Od 2022 r. składka zdrowotna przedsiębiorcy zależy od formy opodatkowania. Na skali podatkowej to 9% dochodu, na podatku liniowym 4,9% dochodu, na ryczałcie stała kwota z jednego z trzech progów przychodu, a na karcie podatkowej stała kwota od minimalnego wynagrodzenia. Na skali i liniowym obowiązuje minimum: 9% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego pierwszego dnia roku składkowego.
liniowy: składka = max(4,9% × dochód z poprzedniego miesiąca; minimum)
dochód = przychód − koszty − zapłacone składki społeczne − dochód ze sprzedaży środków trwałych
Przykład: przedsiębiorca na skali osiągnął we wrześniu 15 000 zł przychodu, miał 3 000 zł kosztów i zapłacił 1 926,76 zł składek społecznych (pełny ZUS z chorobową). Dochód do składki to 10 073,24 zł, więc składka za październik wynosi 10 073,24 zł × 9% = 906,59 zł. Ten sam dochód na liniowym daje 493,59 zł, z czego 93,78 zł wróci w postaci niższego podatku.
Minimalna składka: 314,96 zł w styczniu, 432,54 zł od lutego
Rok składkowy na skali i liniowym trwa od lutego do stycznia. Styczeń 2026 r. należy jeszcze do roku składkowego 2025, w którym minimalna podstawa wynosiła 75% minimalnego wynagrodzenia z 2025 r. — dlatego minimalna składka za styczeń 2026 to 314,96 zł (9% × 75% × 4 666 zł). Od lutego 2026 r. minimum liczy się od pełnego minimalnego wynagrodzenia 4 806 zł, czyli 432,54 zł. Ustawa, która miała utrzymać obniżoną podstawę w 2026 r., została zawetowana w maju 2025 r., a do dnia aktualizacji tej strony nie uchwalono nowej.
Na skali składka przekracza minimum, gdy miesięczny dochód jest wyższy niż 4 806 zł; na liniowym dopiero powyżej 8 827,35 zł. Karta podatkowa ma inny rok składkowy — kalendarzowy — więc 432,54 zł płaci się już od stycznia 2026 r.
| Forma | Styczeń 2026 | Luty–grudzień 2026 | Rok składkowy | Odliczenie w PIT |
|---|---|---|---|---|
| Skala 9% | 314,96 zł min. | 432,54 zł min. | luty–styczeń | brak |
| Liniowy 4,9% | 314,96 zł min. | 432,54 zł min. | luty–styczeń | do 14 100 zł rocznie |
| Ryczałt do 60 000 zł | 498,35 zł | styczeń–grudzień | 50% od przychodu | |
| Ryczałt 60 000–300 000 zł | 830,58 zł | styczeń–grudzień | 50% od przychodu | |
| Ryczałt ponad 300 000 zł | 1 495,04 zł | styczeń–grudzień | 50% od przychodu | |
| Karta podatkowa | 432,54 zł | styczeń–grudzień | 19% od podatku | |
Za który miesiąc i od jakiego dochodu
Składka za dany miesiąc liczy się od dochodu z miesiąca poprzedniego (art. 81 ust. 2c ustawy o świadczeniach). Składkę za październik 2026 r. obliczasz od dochodu z września i płacisz do 20 listopada. Składka za styczeń 2026 r. była liczona od dochodu z grudnia 2025 r. Dochód ustala się narastająco od początku roku i odejmuje dochód przyjęty już w poprzednich miesiącach, więc strata z jednego miesiąca obniża podstawę w kolejnych. Gdy dochodu nie ma albo jest strata, płacisz minimum.
- Od dochodu odejmujesz składki społeczne zapłacone w danym miesiącu, jeśli nie zaliczyłeś ich do kosztów.
- Od 1 lutego 2025 r. przychód ze sprzedaży środków trwałych i wartości niematerialnych oraz związane z nim koszty nie wchodzą do podstawy (art. 81 ust. 2zd). W rozliczeniu rocznym możesz je dobrowolnie doliczyć.
- Na liniowym składka zdrowotna odliczana od dochodu nie obniża podstawy kolejnej składki.
Ryczałt: trzy progi i zmiana progu w trakcie roku
Kwoty na ryczałcie wynikają z przeciętnego wynagrodzenia w IV kwartale 2025 r. (9 228,64 zł): 60%, 100% i 180% tej kwoty razy 9%. O progu decyduje przychód narastająco od 1 stycznia. Gdy w październiku przekroczysz 60 000 zł, od października płacisz 830,58 zł, a o tym, ile należało się za cały rok, przesądza przychód roczny. Przykład: przychód 70 000 zł, przez 5 miesięcy płacone 498,35 zł, przez 7 miesięcy 830,58 zł. Należne za rok: 12 × 830,58 zł = 9 966,96 zł, więc w rozliczeniu rocznym dopłacasz 1 661,15 zł.
Rozliczenie roczne składki za 2026 rok
Na skali i liniowym składka należna za rok to stawka razy dochód roczny, ale nie mniej niż 9% × liczba miesięcy × 4 806 zł — przy pełnym roku 5 190,48 zł. Rozliczenie dotyczy składek za luty 2026 – styczeń 2027 r. i wykazujesz je w dokumencie rozliczeniowym za kwiecień 2027 r. (termin zapłaty 20 maja). Przykład na skali: dochód roczny 100 000 zł, składka należna 9 000,00 zł, zapłacono 8 500,00 zł — niedopłata 500,00 zł.
Nadpłatę ZUS zwraca na wniosek RIZ, który przygotowuje na PUE/eZUS — trzeba go złożyć w ciągu miesiąca od terminu na zeznanie PIT. Bez wniosku nadpłata zostaje na koncie płatnika i zalicza się na kolejne należności.
Odliczenie składki w PIT
- Skala — składki nie odliczysz ani od dochodu, ani od podatku.
- Liniowy — zapłaconą składkę odliczasz od dochodu albo zaliczasz do kosztów, łącznie do 14 100 zł w 2026 r. Przy maksymalnym odliczeniu podatek spada o 2 679 zł.
- Ryczałt — 50% zapłaconych składek odliczasz od przychodu.
- Karta podatkowa — 19% składki obniża podatek.
Jak składka i jej odliczenie zmieniają zaliczki w kolejnych miesiącach, policzysz w kalkulatorze zaliczek na PIT, a wpływ na nadpłatę lub dopłatę w zeznaniu rocznym — w kalkulatorze PIT-36, PIT-36L i PIT-28 za 2026 rok.
Pułapki, o których łatwo zapomnieć
- Kwota 381,78 zł, którą wciąż można spotkać w sieci, to minimum z 2024 r. (9% × 4 242 zł). W 2026 r. obowiązuje 314,96 zł za styczeń i 432,54 zł od lutego.
- Składka zdrowotna nie podlega zawieszeniu razem z ZUS społecznym przy uldze na start — płacisz ją od pierwszego miesiąca działalności.
- Przy etacie i firmie składkę zdrowotną płacisz z obu tytułów — zbieg tytułów jej nie znosi.
- Termin zapłaty to 20. dzień następnego miesiąca, także dla przedsiębiorcy bez pracowników.