Kwota wolna od potrąceń w 2026 roku
Przy egzekucji długów innych niż alimenty pracownik musi zachować kwotę równą minimalnemu wynagrodzeniu po odliczeniu składek, zaliczki na PIT i wpłat do PPK (art. 87¹ § 1 KP). Płaca minimalna w 2026 r. to 4 806 zł brutto, ale kwota wolna zależy od tego, jak liczy się podatek u konkretnego pracownika:
Art. 87¹ § 1 nie wymienia wprost składki zdrowotnej. Serwis biznes.gov.pl wskazuje jednak, że potrąceń dokonuje się po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, zaliczki na PIT i wpłat do PPK, i tak liczy przykład kwoty wolnej — kalkulator przyjmuje to samo, czyli płacę minimalną netto.
| Sytuacja pracownika | Komornik (100%) | Kary (90%) | Dobrowolne inne (80%) | Zaliczki (75%) |
|---|---|---|---|---|
| PIT-2, koszty 250 zł, bez PPK | 3 605,85 zł | 3 245,27 zł | 2 884,68 zł | 2 704,39 zł |
| bez PIT-2, koszty 250 zł | 3 305,85 zł | 2 975,27 zł | 2 644,68 zł | 2 479,39 zł |
| PIT-2, koszty 300 zł (dojazd) | 3 611,85 zł | 3 250,67 zł | 2 889,48 zł | 2 708,89 zł |
| PIT-2, PPK 2% + 1,5% | 3 501,73 zł | 3 151,56 zł | 2 801,38 zł | 2 626,30 zł |
| ulga dla młodych, bez PPK | 3 773,85 zł | 3 396,47 zł | 3 019,08 zł | 2 830,39 zł |
| ulga dla młodych, PPK | 3 677,73 zł | 3 309,96 zł | 2 942,18 zł | 2 758,30 zł |
Przy niepełnym etacie kwoty wolne zmniejsza się proporcjonalnie (art. 87¹ § 2) — na ½ etatu kwota wolna przy egzekucji długów to 1 802,93 zł. Przy potrąceniach dobrowolnych prawo tego wprost nie mówi, ale art. 91 § 2 odsyła do kwoty z art. 87¹ § 1 pkt 1, którą § 2 zmniejsza proporcjonalnie — dlatego stosuje się tę samą proporcję.
Jak komornik liczy potrącenie z pensji
- Ustal wynagrodzenie netto: brutto minus składki ZUS, zdrowotna, zaliczka PIT i wpłata pracownika do PPK.
- Policz limit procentowy: ½ netto przy długach i zaliczkach, 3/5 netto przy alimentach (łącznie nie więcej niż 3/5).
- Sprawdź kwotę wolną: po potrąceniu długu niealimentacyjnego musi zostać co najmniej płaca minimalna netto.
- Potrąć mniejszą z kwot: dług, limit procentowy albo nadwyżkę ponad kwotę wolną.
potrącenie (alimenty) = min(alimenty; 3/5 × netto) — bez kwoty wolnej
Przykład: 7 000 zł brutto z PIT-2 to 5 101,67 zł netto. Połowa to 2 550,84 zł, ale po takim potrąceniu zostałoby mniej niż kwota wolna 3 605,85 zł. Komornik zajmie więc 1 495,82 zł, a pracownik dostanie 3 605,85 zł.
Ile zabierze komornik — tabela 2026
Pełny etat, PIT-2, koszty 250 zł, bez PPK; dług niealimentacyjny wyższy niż możliwe potrącenie.
| Brutto | Netto | Komornik (dług) | Zostaje | Alimenty max (3/5) |
|---|---|---|---|---|
| 4 806 zł | 3 605,85 zł | 0,00 zł | 3 605,85 zł | 2 163,51 zł |
| 5 500 zł | 4 078,81 zł | 472,96 zł | 3 605,85 zł | 2 447,29 zł |
| 6 000 zł | 4 420,43 zł | 814,58 zł | 3 605,85 zł | 2 652,26 zł |
| 7 000 zł | 5 101,67 zł | 1 495,82 zł | 3 605,85 zł | 3 061,00 zł |
| 8 000 zł | 5 783,91 zł | 2 178,06 zł | 3 605,85 zł | 3 470,35 zł |
| 10 000 zł | 7 147,39 zł | 3 541,54 zł | 3 605,85 zł | 4 288,43 zł |
| 12 000 zł | 8 509,87 zł | 4 254,94 zł | 4 254,93 zł | 5 105,92 zł |
Kolejność i zbieg potrąceń
Art. 87 § 1–2 KP wyznacza kolejność: najpierw alimenty, potem inne należności egzekwowane przez komornika lub urząd skarbowy, następnie zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi, a na końcu kary pieniężne z art. 108. Długi i zaliczki razem nie mogą przekroczyć połowy wynagrodzenia, a wszystkie potrącenia z pkt 1–3 łącznie — trzech piątych. Kary potrąca się osobno: łącznie do 1/10 wypłaty pozostałej po wcześniejszych potrąceniach i z zachowaniem 90% kwoty wolnej.
Przy zbiegu alimentów i innego długu komornik najpierw potrąca alimenty. Dług niealimentacyjny można ściągnąć tylko z tego, co zostaje ponad kwotę wolną, i w ramach łącznego limitu 3/5. Przy 7 000 zł brutto i alimentach 2 000 zł na inny dług nie zostaje nic: po alimentach pracownik ma 3 101,67 zł, mniej niż kwota wolna.
Potrącenia dobrowolne (art. 91 KP) wymagają pisemnej zgody pracownika — ogólna zgoda w umowie nie wystarczy, musi dotyczyć konkretnej należności. Chronią je kwoty wolne: pełna płaca minimalna netto przy należnościach pracodawcy i 80% przy innych (składka związkowa, ubezpieczenie, rata pożyczki).
Umowa zlecenie i rachunek bankowy
Kodeks pracy chroni wynagrodzenie ze stosunku pracy. Wynagrodzenie ze zlecenia jest chronione tak samo, gdy ma charakter powtarzający się i służy utrzymaniu albo jest jedynym źródłem dochodu dłużnika (art. 833 § 2¹ KPC). Sam fakt posiadania innego dochodu nie odbiera ochrony regularnemu wynagrodzeniu, z którego się utrzymujesz. Trzeba to wykazać — najczęściej oświadczeniem złożonym komornikowi. Do takiego zlecenia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy o granicach potrąceń i kwocie wolnej (art. 833 § 2¹ KPC); jeśli komornik przyjął inną kwotę, warto zapytać o sposób wyliczenia.
Osobna ochrona dotyczy pieniędzy na koncie: w każdym miesiącu kalendarzowym 3 604,50 zł (75% płacy minimalnej) jest wolne od zajęcia (art. 54 ust. 1 Prawa bankowego). Ta ochrona nie działa przy egzekucji alimentów — wierzytelności z rachunku podlegają wtedy egzekucji w pełnej wysokości (art. 1083 § 2 KPC).
Co robi pracodawca po zajęciu wynagrodzenia
Po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu pracodawca (jako dłużnik zajętej wierzytelności) co miesiąc potrąca kwotę wyliczoną według zasad opisanych wyżej i przekazuje ją komornikowi lub organowi egzekucyjnemu. Wypłata zajętej części do rąk pracownika nie zwalnia pracodawcy — odpowiada on wobec wierzyciela za kwoty, których nie przekazał. W razie ustania zatrudnienia pracodawca zawiadamia komornika, a w świadectwie pracy wpisuje informację o zajęciu.
Pracownik, który uważa, że potrącono za dużo, może zwrócić się do działu kadr o wyliczenie (kwota netto, limit procentowy, kwota wolna). Najczęstsze błędy to liczenie połowy od brutto zamiast od netto, pominięcie PPK przy kwocie wolnej i stosowanie kwoty wolnej dla pełnego etatu u osoby na części etatu. W sprawach niejasnych wiążące rozstrzygnięcie wydaje komornik albo sąd w trybie skargi na czynności komornika.
Gdy jednocześnie trwa kilka egzekucji niealimentacyjnych, limit połowy wynagrodzenia i kwota wolna są wspólne — nie mnożą się przez liczbę komorników. O podziale tej kwoty między wierzycieli decyduje organ prowadzący egzekucję.
Pułapki
- Kwota wolna jest netto, nie brutto. Porównuje się ją z wypłatą po składkach i podatku, a nie z 4 806 zł.
- PPK obniża kwotę wolną. Uczestnik PPK ma kwotę wolną 3 501,73 zł zamiast 3 605,85 zł — bo wpłata do PPK zmniejsza netto płacy minimalnej.
- Premia roczna i trzynastka. W miesiącu wypłaty składników za okresy dłuższe niż miesiąc potrącenie liczy się od łącznej kwoty (art. 87 § 8). Przy alimentach nagrody z funduszu nagród, „trzynastka” i udział w zysku podlegają egzekucji w całości.
- Świadczenia wolne od egzekucji. Z pensji nie potrąca się m.in. świadczenia wychowawczego 800+ ani zasiłków rodzinnych — nie są wynagrodzeniem.
- Kara pieniężna za jedno przewinienie nie może być wyższa niż jednodniowe wynagrodzenie (art. 108 § 3).
Podstawa prawna
Art. 87, 87¹, 88, 91 i 108 Kodeksu pracy; art. 833 § 2¹ i art. 890 Kodeksu postępowania cywilnego; art. 54 ust. 1 Prawa bankowego; rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1242). Kalkulator liczy jeden miesiąc w pierwszym progu podatkowym.