Kalkulator podatku od darowizny i spadku 2026

Jak obliczyć podatek od darowizny

Podatek od spadków i darowizn płaci nabywca. Jego wysokość zależy od tego, kim jest dla Ciebie darczyńca (grupa podatkowa), ile wynosi czysta wartość nabytego majątku i ile otrzymałeś od tej samej osoby wcześniej. Przykład: darowizna 100 000 zł od teściów (I grupa):

1. Podstawa opodatkowania — czysta wartość zaokrąglona do pełnych złotych: 100 000 zł.
2. Kwota wolna I grupy: 36 120 zł. Nadwyżka: 63 880 zł.
3. Nadwyżka jest wyższa niż 23 665 zł, więc podatek to 946,60 zł + 7% × (63 880 zł − 23 665 zł) = 3 761,65 zł.
4. Po zaokrągleniu do pełnych złotych: 3 762 zł — 3,76% wartości darowizny.

Grupy podatkowe i kwoty wolne

O grupie decyduje stosunek osobisty w dniu nabycia (art. 14 ust. 2). Za rodziców uważa się też przysposabiających, a za zstępnych — przysposobionych. Kwoty wolne obowiązują od 1 lipca 2023 r. i w 2026 r. się nie zmieniły (art. 9 ust. 1).

Skala podatku od spadków i darowizn

Podatek liczy się od nadwyżki ponad kwotę wolną według skali z rozporządzenia Ministra Finansów z 28 czerwca 2023 r.:

Ile podatku od darowizny o danej wartości (bez wcześniejszych darowizn od tej samej osoby):

* po zgłoszeniu SD-Z2 w terminie i — przy pieniądzach — otrzymaniu ich przelewem.

Zwolnienie dla najbliższej rodziny — SD-Z2

Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha są zwolnieni z podatku bez względu na kwotę (art. 4a). Warunki:

• Zgłoszenie SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego — przy spadku od uprawomocnienia postanowienia sądu albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Jeżeli o nabyciu dowiedziałeś się później, masz 6 miesięcy od dnia, w którym się dowiedziałeś, i musisz to uprawdopodobnić.
• Pieniądze przelewem. Gdy darowizna pieniężna — razem z innymi nabyciami od tej osoby z bieżącego roku i 5 lat wstecz — przekracza 36 120 zł, jej otrzymanie trzeba udokumentować przelewem na rachunek obdarowanego albo przekazem pocztowym. Gotówka wręczona do ręki odbiera zwolnienie.
• Kiedy nie trzeba zgłaszać: gdy łączna wartość z 5 lat nie przekracza 36 120 zł albo umowę zawarto w formie aktu notarialnego (art. 4a ust. 4).

Spóźnione zgłoszenie oznacza opodatkowanie jak w I grupie: przy darowiźnie 200 000 zł to 10 762 zł podatku. Termin liczy się w miesiącach — np. dla darowizny z 31.08.2026 upływa 01.03.2027 (z przesunięciem z dnia wolnego na roboczy).

Osobne, czasowe zwolnienie dotyczy darowizn przeznaczonych od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 r. na usunięcie skutków powodzi z września 2024 r. w gminach objętych specustawą powodziową (art. 19a ustawy, Dz.U. 2026 poz. 775) — niezależnie od grupy podatkowej. Część niewykorzystaną na ten cel do końca 2026 r. trzeba zgłosić w zeznaniu do 31 stycznia 2027 r. (art. 19b).

Sumowanie darowizn z 5 lat (art. 9 ust. 2)

Kwota wolna nie odnawia się co roku. Jeżeli dostajesz kilka darowizn od tej samej osoby, do ostatniej dolicza się wartość wszystkich nabyć od niej z roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i z 5 poprzednich lat. Podatek liczy się od sumy, a od wyniku odejmuje się podatek przypadający od wcześniejszych nabyć.

Przykład (III grupa): 20 000 zł w 2023 r. i 30 000 zł w 2026 r. od tej samej osoby. Podatek od sumy 50 000 zł to 7 434 zł; podatek przypadający od pierwszej darowizny to 1 809 zł. Do zapłaty: 5 625 zł. Gdyby liczyć każdą darowiznę osobno, wyszłoby 5 243 zł — sumowanie podnosi podatek, bo kwota wolna i najniższe progi skali przysługują w ciągu 5 lat tylko raz.

Kalkulator liczy podatek od wcześniejszych nabyć według dzisiejszej skali i kwot wolnych. Jeżeli wcześniejszą darowiznę opodatkowano według innych kwot, urząd odejmie podatek faktycznie przypadający — wynik może się nieznacznie różnić.

Stawka sankcyjna 20%

Jeżeli nie zgłosisz darowizny, a potem powołasz się na nią przed urzędem — np. tłumacząc pochodzenie pieniędzy podczas kontroli lub postępowania — a podatek nie był zapłacony, darowizna jest opodatkowana stawką 20% (art. 15 ust. 4). Dotyczy to także najbliższej rodziny, która nie zgłosiła darowizny w terminie. Przepis nie mówi wprost, czy 20% liczy się od całej wartości, czy od nadwyżki ponad kwotę wolną; kalkulator przyjmuje nadwyżkę i obok pokazuje wariant od całej wartości. Dla 50 000 zł w III grupie to 8 853 zł albo 10 000 zł — zamiast 7 434 zł przy zgłoszeniu w terminie.

SD-3, SD-Z2 i terminy zapłaty

• SD-Z2 — zgłoszenie najbliższej rodziny, 6 miesięcy na złożenie; podatku nie ma.
• SD-3 — zeznanie dla grup I–III, gdy wartość z 5 lat przekracza kwotę wolną; składasz je w ciągu miesiąca od powstania obowiązku podatkowego (art. 17a ust. 1).
• Zapłata — podatek ustala naczelnik urzędu skarbowego w decyzji; płacisz w ciągu 14 dni od jej doręczenia.
• Akt notarialny — przy darowiźnie u notariusza podatek pobiera notariusz jako płatnik (art. 18); nie składasz SD-3.
• Korekta — gdy po złożeniu zeznania okaże się, że nabyłeś coś jeszcze, masz 14 dni na korektę (art. 17a ust. 3).

Spadek — o czym pamiętać

Przy spadku podstawą jest udział w czystej wartości spadku — po odjęciu długów spadkowych, kosztów pogrzebu i zachowku. Terminy liczy się od uprawomocnienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Darowizny otrzymane od spadkodawcy w ostatnich 5 latach dolicza się do podstawy tak samo jak przy darowiznach. Osoby z I grupy (a przy spadku także z II grupy) mogą skorzystać z ulgi mieszkaniowej — wyłączenia z podstawy do 110 m² powierzchni mieszkania lub domu, jeśli zamieszkają w nim i spełnią warunki z art. 16.