Zasada D−1: kurs z ostatniego dnia roboczego przed
Przychód w walucie obcej przeliczasz na złote po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu (art. 11a ust. 1 ustawy o PIT). Kurs średni to kolumna „kurs średni” w tabeli A, którą NBP publikuje w każdy dzień roboczy. Nigdy nie bierzesz kursu z dnia wystawienia faktury ani z dnia zapłaty — zawsze z dnia wcześniej, a gdy ten dzień był wolny, cofasz się dalej.
- Ustal datę przychodu (dla PIT) albo datę powstania obowiązku podatkowego (dla VAT).
- Cofnij się o jeden dzień. Jeśli to sobota, niedziela lub święto — cofaj się dalej do dnia roboczego.
- Odczytaj kurs średni z tabeli A z tego dnia i zapisz numer tabeli (np. 202/A/NBP/2026).
- Pomnóż kwotę netto faktury przez kurs i zaokrąglij do grosza.
VAT w zł = (kwota netto × kurs do VAT) × stawka VAT
Przykład: usługa wykonana i faktura wystawiona w poniedziałek 19 października 2026. Poprzedni dzień roboczy to piątek 16 października 2026 — tabela 202/A/NBP/2026, kurs EUR 4,3661 zł. Faktura na 10 000 EUR netto to przychód 43 661,00 zł. Gdyby była to usługa z VAT 23%, podatek wyniósłby 10 042,03 zł.
Który dzień? Tabela trudnych dat 2026
Najwięcej pomyłek zdarza się po długich weekendach i świętach. Dni w tabeli policzył ten sam kalendarz świąt, którego używa kalkulator (z Wigilią, wolną od 2025 r.).
| Data przychodu | Kurs z dnia | Dlaczego |
|---|---|---|
| 2 stycznia 2026 (piątek) | 31 grudnia 2025 (środa) | pomijamy: Nowy Rok |
| 7 stycznia 2026 (środa) | 5 stycznia 2026 (poniedziałek) | pomijamy: Trzech Króli |
| 7 kwietnia 2026 (wtorek) | 3 kwietnia 2026 (piątek) | pomijamy: Poniedziałek Wielkanocny, Wielkanoc, sobota |
| 4 maja 2026 (poniedziałek) | 30 kwietnia 2026 (czwartek) | pomijamy: Święto Konstytucji 3 Maja, sobota, Święto Pracy |
| 5 czerwca 2026 (piątek) | 3 czerwca 2026 (środa) | pomijamy: Boże Ciało |
| 17 sierpnia 2026 (poniedziałek) | 14 sierpnia 2026 (piątek) | pomijamy: niedziela, Wniebowzięcie NMP |
| 2 listopada 2026 (poniedziałek) | 30 października 2026 (piątek) | pomijamy: Wszystkich Świętych, sobota |
| 12 listopada 2026 (czwartek) | 10 listopada 2026 (wtorek) | pomijamy: Narodowe Święto Niepodległości |
| 28 grudnia 2026 (poniedziałek) | 23 grudnia 2026 (środa) | pomijamy: niedziela, Boże Narodzenie (drugi dzień), Boże Narodzenie (pierwszy dzień), Wigilia Bożego Narodzenia |
Bywa, że NBP nie opublikuje tabeli w zwykły dzień roboczy. Wtedy obowiązuje kurs z ostatniej opublikowanej tabeli — kalkulator sprawdza to w API NBP i cofa się automatycznie.
Data przychodu w PIT — usługa, faktura, okres rozliczeniowy
Dla przychodu z działalności liczy się dzień wykonania usługi (także częściowego), ale nie później niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności (art. 14 ust. 1c). Faktura wystawiona kilka dni po wykonaniu usługi nie przesuwa daty przychodu — kurs nadal liczysz od dnia wykonania.
Wyjątek mają usługi rozliczane w okresach — typowy kontrakt B2B z miesięcznym rozliczeniem. Jeśli umowa lub faktura określa okres rozliczeniowy, przychód powstaje ostatniego dnia okresu, nie rzadziej niż raz w roku (art. 14 ust. 1e). Za wrzesień 2026 r. będzie to 30 września 2026, więc kurs z 29 września 2026 (wtorek), nawet gdy fakturę wystawisz 2 października.
Zaliczki na poczet usług wykonywanych w następnych okresach nie są przychodem (art. 14 ust. 3 pkt 1), więc ich przeliczać do PIT nie trzeba — przychód powstanie przy wykonaniu usługi.
Kurs do VAT — art. 31a
W VAT punktem odniesienia jest dzień powstania obowiązku podatkowego: kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego przed tym dniem (art. 31a ust. 1). Jeśli faktura została wystawiona przed powstaniem obowiązku, bierzesz kurs z dnia roboczego przed dniem wystawienia faktury (ust. 2). W KSeF faktura jest uznana za wystawioną w dniu jej przesłania do systemu (art. 106na ust. 1); datę z pola P_1 przyjmuje się za datę wystawienia tylko w trybie offline i w czasie awarii KSeF (art. 106nda ust. 10, art. 106nf ust. 9).
- Jeden kurs dla PIT i VAT — od 2021 r. możesz przeliczać VAT według zasad z podatku dochodowego (ust. 2a). Wybór wiąże przez co najmniej 12 kolejnych miesięcy, a po rezygnacji kolejne 12 miesięcy stosujesz zasady ogólne (ust. 2b–2c).
- Kurs EBC — zamiast NBP możesz stosować ostatni kurs Europejskiego Banku Centralnego (ust. 1). Kalkulator go nie liczy.
- Usługi dla zagranicznych firm (art. 28b) — VAT rozlicza nabywca, a Ty wystawiasz fakturę „odwrotne obciążenie”. Podstawę i tak przeliczasz na złote, bo trafia do JPK_V7 i informacji podsumowującej.
- Kwota VAT na fakturze w walucie musi być wykazana w złotych (art. 106e ust. 11).
Kiedy kurs do PIT i VAT się różni? Najczęściej przy usługach okresowych z fakturą wystawioną przed końcem okresu: w PIT liczy się koniec okresu, a w VAT — data faktury. Kalkulator pokaże wtedy różnicę podstaw.
Przeliczenia dla kursu 4,3661 zł/EUR
| Faktura netto | Przychód PIT | VAT 23% | Brutto w zł |
|---|---|---|---|
| 500 EUR | 2 183,05 zł | 502,10 zł | 2 685,15 zł |
| 1 000 EUR | 4 366,10 zł | 1 004,20 zł | 5 370,30 zł |
| 2 500 EUR | 10 915,25 zł | 2 510,51 zł | 13 425,76 zł |
| 5 000 EUR | 21 830,50 zł | 5 021,02 zł | 26 851,52 zł |
| 10 000 EUR | 43 661,00 zł | 10 042,03 zł | 53 703,03 zł |
| 25 000 EUR | 109 152,50 zł | 25 105,08 zł | 134 257,58 zł |
Pułapki
- Kurs z dnia faktury. Najczęstszy błąd — kurs z tego samego dnia jest zawsze zły; potrzebny jest dzień wcześniej.
- Kurs kupna lub sprzedaży banku. Do przychodu tylko kurs średni NBP z tabeli A. Kurs banku liczy się dopiero przy zapłacie — w różnicach kursowych.
- Tabela C zamiast A. Tabela C to kursy kupna i sprzedaży; do podatku służy tabela A.
- Ryczałt. Ryczałtowiec przelicza przychód tak samo i również rozlicza różnice kursowe — dodatnie zwiększają, a ujemne zmniejszają przychód.
- Koszty w walucie przeliczasz kursem z dnia roboczego przed dniem poniesienia kosztu (art. 11a ust. 2).
Po zapłacie sprawdź, czy powstała różnica kursowa — kalkulator różnic kursowych pobierze kurs z dnia wpływu i policzy, czy to przychód, czy koszt.