Kiedy przysługuje świadczenie rehabilitacyjne
Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego (182 dni, a przy gruźlicy lub niezdolności w okresie ciąży 270 dni) nadal jest niezdolny do pracy, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy (art. 18 ustawy zasiłkowej). O prawie do świadczenia i okresie, na jaki je przyznać, decyduje lekarz orzecznik ZUS. Świadczenie przysługuje najwyżej przez 12 miesięcy.
Wniosek (ZNp-7) najlepiej złożyć na 6 tygodni przed końcem okresu zasiłkowego, aby nie było przerwy w wypłatach. Świadczenie zawsze wypłaca ZUS — także wtedy, gdy zasiłek chorobowy wypłacał pracodawca zgłaszający ponad 20 osób.
Ile wynosi świadczenie: 90%, 75% i 100%
| Sytuacja | Pierwsze 3 miesiące | Kolejne miesiące | Podstawa prawna |
|---|---|---|---|
| Choroba | 90% | 75% | art. 19 ust. 1 |
| Niezdolność w okresie ciąży | 100% | 100% | art. 19 ust. 1 |
| Wypadek przy pracy, choroba zawodowa | 100% | 100% | ustawa wypadkowa |
ZUS liczy pierwsze trzy miesiące jako 90 dni: świadczenie od 1 listopada wynosi 90% do 29 stycznia, a od 30 stycznia — 75%. Gdy zmiana wypada w środku miesiąca, część dni jest płatna po 90%, a część po 75%.
Jak liczyć — wzór i podstawa
- Podstawą jest podstawa wymiaru zasiłku chorobowego: przeciętne wynagrodzenie z 12 miesięcy przed niezdolnością pomniejszone o 13,71% składek, dla pełnego etatu co najmniej 4 147,09 zł.
- Podstawę waloryzuje się wskaźnikiem z kwartału, w którym przypada pierwszy dzień świadczenia, jeśli przekracza on 100%.
- Świadczenie miesięczne = podstawa × 90% (75%, 100%); stawka dzienna = świadczenie miesięczne ÷ 30.
- Za każdy dzień kalendarzowy w miesiącu należy się stawka dzienna — miesiąc 31-dniowy daje więcej niż 30-dniowy.
- ZUS pobiera 12% zaliczki na PIT bez kosztów; składek ZUS i zdrowotnej nie ma.
wypłata za miesiąc = stawka dzienna × dni − 12% PIT
Waloryzacja podstawy w 2026 roku
| Początek świadczenia | Wskaźnik | Skutek |
|---|---|---|
| I kwartał 2026 | 97,87% | bez waloryzacji (≤ 100%) |
| II kwartał 2026 | 105,1% | podstawa wyższa o 5,1% |
| III kwartał 2026 | 109% | podstawa wyższa o 9% |
| IV kwartał 2026 | 100,4% | podstawa wyższa o 0,4% |
Wskaźnik ogłasza Prezes ZUS co kwartał; liczy się go z przeciętnego wynagrodzenia dla celów emerytalnych sprzed kilku kwartałów. Dla świadczeń zaczynających się w 2027 r. kalkulator liczy bez waloryzacji, dopóki wskaźniki nie zostaną ogłoszone.
Przykład: 6 miesięcy od 1 listopada 2026
Pracownik zarabiał przeciętnie 7 000 zł brutto. Podstawa zasiłku chorobowego: 6 040,30 zł. Świadczenie zaczyna się w IV kwartale, więc podstawa rośnie o wskaźnik 100,4% do 6 064,46 zł. Stawka dzienna 90%: 181,93 zł, 75%: 151,61 zł.
| Miesiąc | Dni | Brutto | PIT | Na rękę |
|---|---|---|---|---|
| listopad 2026 | 30 | 5 457,90 zł | 655 zł | 4 802,90 zł |
| grudzień 2026 | 31 | 5 639,83 zł | 677 zł | 4 962,83 zł |
| styczeń 2027 | 31 | 5 579,19 zł | 669 zł | 4 910,19 zł |
| luty 2027 | 28 | 4 245,08 zł | 509 zł | 3 736,08 zł |
| marzec 2027 | 31 | 4 699,91 zł | 564 zł | 4 135,91 zł |
| kwiecień 2027 | 30 | 4 548,30 zł | 546 zł | 4 002,30 zł |
| Razem | 181 | 30 170,21 zł | 3 620 zł | 26 550,21 zł |
Świadczenie przy różnych zarobkach
Miesiąc 30-dniowy, pełny etat, start w IV kwartale 2026 r. (wskaźnik 100,4%).
| Brutto (średnio) | Podstawa | 90% brutto | 75% brutto | 100% brutto |
|---|---|---|---|---|
| 4 806 zł | 4 163,68 zł | 3 747,31 zł | 3 122,76 zł | 4 163,68 zł |
| 6 000 zł | 5 198,11 zł | 4 678,30 zł | 3 898,58 zł | 5 198,11 zł |
| 7 000 zł | 6 064,46 zł | 5 458,01 zł | 4 548,35 zł | 6 064,46 zł |
| 8 000 zł | 6 930,81 zł | 6 237,73 zł | 5 198,11 zł | 6 930,81 zł |
| 10 000 zł | 8 663,52 zł | 7 797,17 zł | 6 497,64 zł | 8 663,52 zł |
| 12 000 zł | 10 396,22 zł | 9 356,60 zł | 7 797,17 zł | 10 396,22 zł |
Świadczenie w praktyce: wniosek, przedsiębiorcy, powrót do pracy
Do wniosku ZNp-7 dołącza się zaświadczenie od lekarza prowadzącego (OL-9) i wywiad zawodowy (N-10), który wypełnia pracodawca — przedsiębiorca wypełnia go sam. Lekarz orzecznik ZUS ocenia, czy dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują powrót do pracy. Jeśli nie, zamiast świadczenia rehabilitacyjnego właściwa może być renta z tytułu niezdolności do pracy.
Świadczenie przysługuje także przedsiębiorcy i zleceniobiorcy, który miał prawo do zasiłku chorobowego, czyli opłacał dobrowolną składkę chorobową. Podstawą jest wtedy podstawa jego zasiłku chorobowego — przeciętna zadeklarowana podstawa składek pomniejszona o 13,71%, bez minimalnej podstawy z art. 45 (art. 52 ustawy zasiłkowej do niego nie odsyła) — przy preferencyjnym ZUS świadczenie jest więc niskie. W czasie pobierania świadczenia nie wolno wykonywać pracy zarobkowej (art. 22 w związku z art. 17 ustawy zasiłkowej) — dotyczy to także osobistego prowadzenia firmy.
Okres pobierania świadczenia nie obniża wymiaru urlopu wypoczynkowego — choroba nie należy do nieobecności, za które urlop ustala się proporcjonalnie (art. 155² KP). Urlop niewykorzystany z powodu choroby pracodawca udziela po powrocie. Gdy nieobecność z powodu choroby trwała dłużej niż 30 dni, przed powrotem do pracy pracownik musi przejść kontrolne badania lekarskie (art. 229 § 2 KP).
Na co uważać
- Utrata pracy. Pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, gdy niezdolność trwa dłużej niż okres zasiłkowy i pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego — dotyczy pracowników zatrudnionych co najmniej 6 miesięcy lub gdy niezdolność wynika z wypadku przy pracy albo choroby zawodowej (art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP). Świadczenie wypłacane jest dalej, także po ustaniu zatrudnienia.
- Praca zarobkowa. Wykonywanie pracy zarobkowej lub wykorzystywanie świadczenia niezgodnie z celem powoduje utratę prawa do niego.
- Zbieg z rentą. Świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje za okres, w którym masz prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy.
- PIT-2. ZUS pobiera pełne 12%; kwotę zmniejszającą podatek odzyskasz w rozliczeniu rocznym, jeśli nie wykorzystał jej inny płatnik.
Pokrewne: kalkulator L4 i zasiłku chorobowego.
Podstawa prawna
Art. 18–22 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; ustawa z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; obwieszczenia Prezesa ZUS w sprawie wskaźnika waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyjętej do obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego w kolejnych kwartałach 2026 r.