Dlaczego przedział, a nie jedna kwota
Każdy bank liczy zdolność kredytową własnym modelem: ma swoją tabelę kosztów utrzymania, własny maksymalny wskaźnik DStI i własną metodę liczenia dochodu z działalności — żaden przepis ani rekomendacja KNF nie narzuca jednej metody. Kalkulator, który podaje jedną kwotę „z banku”, zgaduje. Ten pokazuje przedział zbudowany z publicznych reguł — Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego — i z założeń, które widzisz i możesz zmienić. Prawdziwa decyzja banku zwykle mieści się w tym przedziale, ale nie musi.
Porównanie jest uczciwe tylko przy tym samym koszcie dla firmy. Dlatego faktura B2B w kalkulatorze to całkowity koszt pracodawcy przy danej pensji brutto: 15 000 zł brutto na etacie kosztuje firmę 18 072,00 zł miesięcznie i dokładnie tyle wynosi faktura netto na B2B.
Jak liczymy zdolność krok po kroku
- Dochód. Na etacie — wypłata netto. Na B2B — przychód minus koszty, składki ZUS, składka zdrowotna i podatek, czyli to, co zostaje Ci z faktury.
- Limit DStI. Rata wszystkich kredytów nie powinna przekraczać 40% dochodu przy zarobkach do przeciętnego wynagrodzenia i 50% powyżej (Rekomendacja S 9.3).
- Koszty życia. Po racie i innych zobowiązaniach musi zostać na życie — nie mniej niż minimum socjalne IPiSS na każdą osobę w gospodarstwie (Rekomendacja S 8).
- Test stopy. Maksymalną ratę bank liczy przy oprocentowaniu podniesionym o bufor KNF — dziś 2,5 p.p. dla kredytu ze stałą stopą na 5 lat.
- Kwota kredytu. To kwota, którą ta rata spłaci w ratach równych przy stopie testowej.
kwota kredytu = maks. rata × (1 − (1 + i)−n) ÷ i, i = (oprocentowanie + bufor) ÷ 12
Dolna granica przyjmuje ostrożne założenia: słabszy rok działalności, próg DStI zależny od dochodu i okres testu maksymalnie 25 lat, bo tak zaleca Rekomendacja S 7.2 przy kredycie na dłużej. Górna granica liczy z bieżącego dochodu, DStI 50% i pełnego okresu kredytu — bank nie musi jej zaakceptować.
Przykład: 15 000 zł brutto albo faktura 18 072 zł
Gospodarstwo 2-osobowe, jeden wnioskodawca, koszty życia 2 000 zł na osobę, kredyt na 30 lat ze stałą stopą przez 5 lat, oprocentowanie 5,99%, test przy 8,49%.
- Etat: wypłata netto od 8 016,58 zł (miesiące po przekroczeniu progu 120 000 zł) do 10 016,75 zł średnio. Maksymalna rata 4 008,29 zł–5 008,38 zł, zdolność 498 200 zł – 651 958 zł.
- B2B na liniowym, pełny ZUS, koszty 500 zł: dochód 12 051,71 zł miesięcznie. Maksymalna rata 6 025,86 zł, zdolność 748 969 zł – 784 407 zł.
- Ten sam przychód na ryczałcie 12%: jeśli bank uzna za dochód połowę przychodu, dolna granica spada do 46 536 zł; górna — z Twoimi rzeczywistymi kosztami — to 840 297 zł.
Na B2B zostaje w kieszeni więcej, więc i zdolność bywa wyższa — pod warunkiem, że bank w ogóle przyjmie dochód z działalności. To zależy od stażu firmy i formy opodatkowania, a nie od samej kwoty na fakturze.
Zdolność przy różnych pensjach
Te same założenia co w przykładzie (2 osoby, 30 lat, 5,99%, stała stopa na 5 lat). Faktura B2B = koszt pracodawcy. Kwoty liczy silnik kalkulatora.
| Brutto na etacie | Faktura B2B | Etat, tys. zł | B2B liniowy, tys. zł | B2B ryczałt 12%, tys. zł |
|---|---|---|---|---|
| 8 000 zł | 9 638 zł | 221–232 | 186–195 | 0–193 |
| 10 000 zł | 12 048 zł | 391–409 | 423–444 | 0–469 |
| 12 000 zł | 14 458 zł | 513–552 | 575–603 | 0–633 |
| 15 000 zł | 18 072 zł | 498–651 | 748–784 | 46–840 |
| 20 000 zł | 24 096 zł | 656–817 | 1 037–1 086 | 331–1 185 |
| 25 000 zł | 29 884 zł | 814–989 | 1 312–1 374 | 511–1 476 |
Jak banki liczą dochód z działalności
Nie ma przepisu, który narzucałby bankom jedną metodę. Rekomendacja S nie określa też stażu firmy ani dokumentów — ustala je każdy bank. Kalkulator przyjmuje założenia, które możesz sprawdzić w swoim banku:
- Staż firmy. Wymagany okres działalności ustala bank. Kalkulator przyjmuje dwa progi orientacyjne: 12 i 24 miesięcy — to założenie, nie przepis.
- Okres analizy. Banki zwykle analizują dochód z kilku ostatnich okresów rozliczeniowych, dlatego dolna granica bierze słabszy z lat: bieżącego i poprzedniego.
- Ryczałt. W PIT-28 nie ma kosztów, więc bank musi je oszacować. Dlatego przy tym samym przychodzie zdolność na ryczałcie bywa wyraźnie niższa niż na liniowym. Jaki udział przychodu bank uzna za dochód, zależy od banku — kalkulator traktuje to jako Twoje założenie.
- Jeden klient na B2B. Bank może traktować taki dochód jak z kontraktu albo jak z działalności — zapytaj, którą metodę stosuje.
Pułapki, o których kalkulatory zapominają
- Optymalizacja podatkowa obniża zdolność. Każdy koszt wrzucony do firmy zmniejsza dochód, który widzi bank. Rok przed wnioskiem o kredyt warto to policzyć.
- Ulga na start i preferencyjny ZUS podnoszą bieżący dochód, ale firma ma wtedy krótki staż — część banków jeszcze jej nie przyjmie.
- Drugi próg na etacie. Przy wyższych pensjach wypłata netto spada w drugiej połowie roku. Bank, który liczy średnią z ostatnich miesięcy, może zobaczyć niższy dochód — dlatego dolna granica dla etatu bierze najniższą wypłatę.
- Inne zobowiązania. DStI obejmuje raty wszystkich kredytów i zobowiązania, z których nie możesz się wycofać (definicja z Rekomendacji S). Jak bank liczy niewykorzystane limity kart i debetów, sprawdź w banku — jeśli je liczy, wpisz je w „inne raty”.
- Okres 35 lat nie zawsze pomaga. Rekomendacja S zaleca liczenie zdolności na maksymalnie 25 lat. Przy 30 latach różnica między dolną a górną granicą w przykładzie to 35 438 zł.
- Stała stopa na cały okres nie ma bufora, więc test jest łagodniejszy: w przykładzie górna granica B2B rośnie do 1 006 141 zł. Przy zmiennej stopie bufor wynosi dziś 2,5 p.p.
Czego kalkulator nie uwzględnia
Wkładu własnego i wskaźnika LtV, oceny w BIK, wieku kredytobiorcy (Rekomendacja S 7.3 każe uwzględnić wiek emerytalny), wewnętrznego bufora dochodowego banku i kosztów ubezpieczeń. Nie zna też regionalnego przeciętnego wynagrodzenia — próg 40/50% porównuje Twój dochód z krajową średnią netto (6 624,22 zł z 9 233,13 zł brutto, GUS II kw. 2026).
Podstawa i źródła parametrów
Rekomendacja S KNF (uchwała nr 492/2019, rekomendacje 7, 8 i 9) oraz jej zmiana uchwałą nr 242/2023 (bufor stopy procentowej); stopa referencyjna NBP 3,75% od 5 marca 2026 r.; średnie oprocentowanie nowych kredytów mieszkaniowych w PLN z statystyki MIR NBP (sierpień 2026: 5,99%); minimum socjalne IPiSS w cenach z IV kw. 2025. Dochód netto liczą silniki JDG i wynagrodzeń 2026 z naszych kalkulatorów; przeciętne wynagrodzenie 9 233,13 zł za II kw. 2026 z komunikatu Prezesa GUS z 10 sierpnia 2026 r. (M.P. 2026 poz. 779). Nie korzystamy z wewnętrznych zasad banków. Wskaźnik dla stopy zmiennej się zmienia: KNF wyznaczyła POLSTR jako istotny wskaźnik referencyjny (21 sierpnia 2026 r.), a WIBOR 1M, 3M i 6M ma być opracowywany najpóźniej do 31 grudnia 2036 r. Bufor z Rekomendacji S liczy się od stopy referencyjnej NBP, więc test zdolności się nie zmienia.