Jak ZUS liczy emeryturę netto
Emerytura nie jest pensją: nie płacisz od niej składek emerytalnej, rentowej ani chorobowej i nie masz kosztów uzyskania przychodu. Z kwoty brutto z decyzji ZUS potrącane są tylko dwie pozycje — składka zdrowotna i zaliczka na podatek. Dla emerytury 3 500 zł brutto obliczenie wygląda tak:
- Składka zdrowotna: 9% kwoty brutto, czyli 315,00 zł. Od 2022 r. nie można jej odliczyć od podatku. Przy bardzo niskich świadczeniach (według ZUS do ok. 546 zł) składka nie może przekroczyć zaliczki na PIT liczonej według zasad z 2021 r.: 17% minus 43,76 zł, w pełnych złotych (art. 83 ustawy o świadczeniach). To samo ograniczenie dotyczy trzynastki i czternastki.
- Podstawa opodatkowania: kwota brutto zaokrąglona do pełnych złotych — 3 500 zł.
- Zaliczka na PIT: 12% podstawy minus 300 zł kwoty zmniejszającej, zaokrąglona do pełnych złotych — 120 zł.
- Na rękę: 3 500 zł − 315,00 zł − 120 zł = 3 065,00 zł.
zaliczka = 12% × brutto (w pełnych zł) − 300 zł, nie mniej niż 0
Kwota zmniejszająca 300 zł to miesięczna część kwoty wolnej 30 000 zł (12% × 30 000 zł / 12). ZUS stosuje ją automatycznie. Dlatego emerytura do 2 500 zł brutto nie ma zaliczki — przy tej kwocie roczny dochód mieści się w kwocie wolnej. Kto pracuje i złożył PIT-2 u pracodawcy, może poprosić ZUS o niestosowanie kwoty zmniejszającej, żeby nie mieć niedopłaty w zeznaniu.
Gdy łączny dochód z emerytury w roku przekroczy 120 000 zł, od nadwyżki ZUS pobiera 32%. Dotyczy to świadczeń wyższych niż około 9 800 zł brutto miesięcznie — kalkulator pokazuje, w którym miesiącu to nastąpi.
Emerytura netto 2026 — tabela
Kwoty po waloryzacji z 1 marca 2026 r., z kwotą zmniejszającą. Trzynastka i czternastka „na rękę” zależą od wysokości emerytury, bo ZUS liczy jedną zaliczkę od sumy wypłat w kwietniu i we wrześniu. Wszystko policzył ten sam silnik co kalkulator wyżej.
| Brutto | Zdrowotna | PIT | Netto | 13. netto | 14. brutto | 14. netto |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 978,49 zł | 178,06 zł | 0 zł | 1 800,43 zł | 1 625,43 zł | 1 978,49 zł | 1 625,43 zł |
| 2 500,00 zł | 225,00 zł | 0 zł | 2 275,00 zł | 1 563,43 zł | 1 978,49 zł | 1 563,43 zł |
| 3 000,00 zł | 270,00 zł | 60 zł | 2 670,00 zł | 1 563,43 zł | 1 878,49 zł | 1 484,43 zł |
| 3 500,00 zł | 315,00 zł | 120 zł | 3 065,00 zł | 1 563,43 zł | 1 378,49 zł | 1 089,43 zł |
| 4 000,00 zł | 360,00 zł | 180 zł | 3 460,00 zł | 1 563,43 zł | 878,49 zł | 694,43 zł |
| 5 000,00 zł | 450,00 zł | 300 zł | 4 250,00 zł | 1 563,43 zł | 0,00 zł | 0,00 zł |
| 6 000,00 zł | 540,00 zł | 420 zł | 5 040,00 zł | 1 563,43 zł | 0,00 zł | 0,00 zł |
| 8 000,00 zł | 720,00 zł | 660 zł | 6 620,00 zł | 1 563,43 zł | 0,00 zł | 0,00 zł |
Waloryzacja 2026 i co wiadomo o 2027
Od 1 marca 2026 r. emerytury i renty wzrosły o 5,3% — wskaźnik 105,3% ogłosił minister rodziny w komunikacie z 11 lutego 2026 r. (M.P. 2026 poz. 202). Waloryzacja była wyłącznie procentowa: każde świadczenie pomnożono przez ten sam wskaźnik. Najniższa emerytura wzrosła z 1 878,91 zł do 1 978,49 zł brutto, a renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 1 483,87 zł. Przykład: emerytura 3 000 zł z lutego to od marca 3 159,00 zł brutto i 2 795,69 zł na rękę.
Wskaźnik waloryzacji to średnioroczna inflacja dla gospodarstw emerytów i rencistów powiększona o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. Na 2027 r. rząd ustalił ten dodatek na ustawowym minimum 20% (rozporządzenie RM z 28 lipca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1018). Samego wskaźnika jeszcze nie ma — minister ogłosi go w lutym 2027 r., gdy GUS poda dane za 2026 r. W kalkulatorze możesz wpisać własną prognozę; wynik jest oznaczony jako szacunek, a nie dane ZUS.
Trzynastka i czternastka w 2026 roku
Trzynasta emerytura jest równa najniższej emeryturze obowiązującej od 1 marca — w 2026 r. 1 978,49 zł brutto. ZUS wypłaca ją z urzędu razem ze świadczeniem za kwiecień każdemu, kto 31 marca miał prawo do emerytury lub renty. Przy emeryturze 1 978,49 zł trzynastka „na rękę” to 1 625,43 zł, a przy emeryturze 3 500 zł — 1 563,43 zł.
Czternasta emerytura w pełnej kwocie 1 978,49 zł przysługuje, gdy świadczenie brutto nie przekracza 2 900 zł. Powyżej tego progu działa zasada „złotówka za złotówkę”: czternastkę zmniejsza się o każdą złotówkę nadwyżki. Jeśli wyszłoby mniej niż 50 zł, świadczenia się nie przyznaje — w 2026 r. nie dostaje go nikt z emeryturą wyższą niż 4 828,49 zł brutto. W 2026 r. ZUS wypłacał czternastki we wrześniu.
jeśli wynik < 50 zł → 0 zł
Przykład: przy emeryturze 4 000 zł brutto nadwyżka to 1 100 zł, więc czternastka wynosi 878,49 zł brutto i 694,43 zł na rękę. Od obu dodatków ZUS pobiera 9% składki zdrowotnej i zaliczkę na PIT, ale nie dokonuje z nich potrąceń komorniczych.
Renta wdowia: 15% teraz, 25% od 2027
Od 1 lipca 2025 r. wdowa lub wdowiec może pobierać jedno świadczenie w całości i część drugiego (art. 95a ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Do końca 2026 r. ta część wynosi 15%, a od 1 stycznia 2027 r. — 25%. Do wyboru są dwa warianty: renta rodzinna w 100% i 15% własnej emerytury albo odwrotnie. Suma nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury, czyli 5 935,47 zł do lutego 2027 r. Jeżeli jedno świadczenie samo przekracza limit, wypłacane jest tylko ono.
Przykład: emerytura 3 000 zł i renta rodzinna 2 500 zł dają w 2026 r. 3 375,00 zł brutto (3 000 zł + 375,00 zł), a od stycznia 2027 r. 3 625,00 zł. Warunki: wiek emerytalny, małżeństwo trwające do śmierci małżonka, prawo do renty rodzinnej nabyte nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego i brak nowego związku małżeńskiego. Wypłata wymaga wniosku. Czternastkę ZUS liczy wtedy od sumy obu świadczeń. Warunki, limit i kwotę netto w 2026 i 2027 r. sprawdzisz w kalkulatorze renty wdowiej.
O czym kalkulatory często nie mówią
- Ulga dla seniora nie dotyczy emerytury. Zwolnienie z PIT do 85 528 zł obejmuje zarobki z pracy, zlecenia lub firmy osób, które osiągnęły wiek emerytalny i nie pobierają emerytury. Sama emerytura jest zawsze opodatkowana.
- Emerytura plus etat to dwa razy kwota zmniejszająca. Jeśli ZUS i pracodawca odejmują po 300 zł, po roku powstanie niedopłata do 3 600 zł. Rozwiązanie: wniosek do ZUS albo brak PIT-2 u pracodawcy.
- Gwarancja najniższej emerytury wymaga stażu. ZUS dopłaca do 1 978,49 zł tylko przy 20 latach okresów składkowych i nieskładkowych (kobiety) lub 25 latach (mężczyźni). Bez tego emerytura może być niższa.
- Kwiecień i wrzesień są inne. Wspólna zaliczka od emerytury i dodatku sprawia, że przy niskiej emeryturze trzynastka jest prawie wolna od podatku, a przy wyższej pełne 12% idzie od całej kwoty dodatku.
- Kwota przelewu może być niższa o potrącenia (np. komornicze lub nadpłaty), których kalkulator nie uwzględnia, i wyższa o dodatki, np. pielęgnacyjny.
Podstawa prawna
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS — art. 85 (najniższe świadczenia), art. 88–89 (waloryzacja), art. 95a (renta wdowia).
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych — art. 27 (skala), art. 34 (zaliczki pobierane przez organ rentowy).
- Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych — art. 79 i 81 (składka 9%), art. 83 (ograniczenie do zaliczki według zasad z 2021 r.).
- Ustawa z 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym (trzynastka) i ustawa z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym (czternastka).
Kwoty sprawdziliśmy 18 października 2026 r. Pokrewne: kalkulator odprawy emerytalnej i wypłata z PPK po 60. roku życia.