Składka zdrowotna to dla większości przedsiębiorców drugi co do wielkości koszt po podatku, a od 2022 roku nie da się jej odliczyć od podatku. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania: na skali i liniowym liczy się od dochodu, na ryczałcie od przychodu. Dlatego wybór między ryczałtem a liniowym trzeba liczyć razem ze zdrowotną, a nie porównywać samych stawek podatku.
Poniżej wszystkie kwoty obowiązujące w 2026 roku, z podstawami wyliczenia, odliczeniami i przykładami.
To nie jest porada podatkowa. Kwoty sprawdziliśmy 23 października 2026 r. (zus.pl, komunikaty GUS, ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej). Twoja sytuacja może obejmować wyjątki — potwierdź z księgowym.
Policz od razu: Kalkulator składki zdrowotnej 2026 policzy składkę miesięczną i roczne rozliczenie na skali, liniowym i ryczałcie — z minimum, progami i odliczeniem w PIT.
Co zmieni się w 2027 r.: płaca minimalna 4 950 zł, pełny ZUS ok. 2 052 zł, minimalna zdrowotna 445,50 zł. Zobacz zmiany 2027 dla B2B i UoP.
Co zmieniło się w 2026 roku?
- Skala i liniowy: stawki bez zmian (9% i 4,9% dochodu), ale minimum wzrosło do 432,54 zł. W roku składkowym 2025 liczono je od 75% płacy minimalnej (314,96 zł), od lutego 2026 znów od 100% (9% × 4 806 zł).
- Ryczałt: trzy progi przychodu jak dotąd, nowe kwoty wyliczone od przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału 2025 r. (9 228,64 zł).
- Limit odliczenia na liniowym: 14 100 zł rocznie (w 2025 r. 12 900 zł).
- Obniżka składki zdrowotnej: ustawa uchwalona w 2025 r. została zawetowana przez Prezydenta, więc nie obowiązuje.
Ryczałt — trzy progi zależne od przychodu
Na ryczałcie składka zdrowotna jest zryczałtowana: płacisz jedną z trzech kwot, zależnie od rocznego przychodu. Podstawą jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 r., ogłoszone przez GUS — 9 228,64 zł.
| Roczny przychód | Podstawa | Składka miesięczna 2026 |
|---|---|---|
| do 60 000 zł | 60% przeciętnego wynagrodzenia (5 537,18 zł) | 498,35 zł |
| 60 000,01 – 300 000 zł | 100% przeciętnego wynagrodzenia (9 228,64 zł) | 830,58 zł |
| powyżej 300 000 zł | 180% przeciętnego wynagrodzenia (16 611,55 zł) | 1 495,04 zł |
Składka to 9% od podstawy. Dla progu drugiego: 9 228,64 zł × 9% = 830,58 zł.
Cztery rzeczy, które warto wiedzieć:
Próg liczy się narastająco w ciągu roku. Płacisz według progu, w którym mieści się Twój przychód od początku roku. Przykład: przy przychodzie 10 000 zł miesięcznie po lutym masz 20 000 zł, więc płacisz 498,35 zł. Gdy suma przekroczy 60 000 zł, od tego miesiąca płacisz 830,58 zł — a po zakończeniu roku dopłacasz różnicę za miesiące wcześniejsze, bo rozliczenie roczne wyrównuje składkę do progu wynikającego z całorocznego przychodu.
Przychód, nie dochód. Koszty nie obniżają podstawy. Przedsiębiorca z przychodem 400 000 zł i kosztami 100 000 zł płaci najwyższą składkę tak samo jak ten bez kosztów. Przy stratach albo niskim dochodzie płacisz tyle samo co przy wysokim — to cecha ryczałtu.
Składki społeczne obniżają przychód do progu. Przychód porównywany z progami pomniejszasz o zapłacone składki emerytalną, rentową, chorobową i wypadkową (bez Funduszu Pracy).
Przychód zagraniczny też się liczy. Faktury na firmy z UE rozliczane odwrotnym obciążeniem wliczają się do progu.
Gdzie leży granica progu przy typowych stawkach IT
Przy fakturze 20 000 zł miesięcznie roczny przychód to 240 000 zł — próg środkowy, 830,58 zł. Przy pełnym ZUS (1 788,29 zł społecznych bez Funduszu Pracy) najwyższy próg zaczyna się od faktur około 26 800 zł miesięcznie (300 000 zł + 12 × 1 788,29 zł ≈ 321 460 zł rocznie). Różnica między progiem drugim a trzecim to 664,46 zł miesięcznie, czyli 7 973,52 zł rocznie.
Odliczenie na ryczałcie: 50% zapłaconej składki zdrowotnej odliczasz od przychodu (podstawy ryczałtu), nie od podatku. Od przychodu odliczasz też zapłacone składki społeczne.
Podatek liniowy — 4,9% od dochodu
Na liniowym składka wynosi 4,9% dochodu, ale nie mniej niż kwota minimalna. Dochód to przychód minus koszty (w tym Fundusz Pracy) minus zapłacone składki społeczne.
Minimum od lutego 2026 roku to 432,54 zł miesięcznie — 9% od minimalnego wynagrodzenia, które wynosi 4 806 zł. Płacisz je także przy stracie lub zerowym dochodzie.
4,9% z dochodu przekracza minimum przy dochodzie około 8 827 zł miesięcznie. Poniżej tej kwoty płacisz 432,54 zł, powyżej — 4,9%.
| Dochód miesięczny | Składka zdrowotna |
|---|---|
| 6 000 zł | 432,54 zł (minimum) |
| 10 000 zł | 490 zł |
| 15 000 zł | 735 zł |
| 20 000 zł | 980 zł |
| 30 000 zł | 1 470 zł |
Przykłady od przychodu (pełny ZUS z chorobowym 1 926,76 zł, bez innych kosztów):
- Przychód 10 000 zł/mies → dochód 8 073,24 zł × 4,9% = 395,59 zł, więc płacisz minimum 432,54 zł
- Przychód 20 000 zł/mies → dochód 18 073,24 zł × 4,9% = 885,59 zł
- Przychód 30 000 zł/mies → dochód 28 073,24 zł × 4,9% = 1 375,59 zł
- Przychód 50 000 zł/mies → dochód 48 073,24 zł × 4,9% = 2 355,59 zł
Koszty firmowe obniżają dochód, a więc i składkę. Przy przychodzie 20 000 zł i kosztach 3 500 zł składka spada do 714,09 zł.
Odliczenie: zapłaconą składkę odliczasz od dochodu (albo zaliczasz do kosztów) — łącznie do 14 100 zł rocznie. To jedyna pozostałość po dawnym odliczeniu od podatku.
Skala podatkowa — 9% od dochodu
Na skali składka to 9% dochodu, również nie mniej niż 432,54 zł miesięcznie. Nie podlega odliczeniu ani od dochodu, ani od podatku.
To najwyższa stawka zdrowotna z trzech form i jeden z powodów, dla których skala rzadko wygrywa przy wyższych dochodach. Przy dochodzie 20 000 zł składka wynosi 1 800 zł miesięcznie — prawie dwa razy więcej niż na liniowym (980 zł). Skala broni się głównie przy niskich dochodach albo przy wspólnym rozliczeniu z małżonkiem.
Porównanie — wszystkie formy w 2026
| Forma | Składka zdrowotna 2026 | Odliczenie w PIT |
|---|---|---|
| Ryczałt (do 60 tys. zł) | 498,35 zł/mies | 50% od przychodu |
| Ryczałt (60–300 tys. zł) | 830,58 zł/mies | 50% od przychodu |
| Ryczałt (powyżej 300 tys. zł) | 1 495,04 zł/mies | 50% od przychodu |
| Podatek liniowy | 4,9% dochodu, min. 432,54 zł | od dochodu, do 14 100 zł/rok |
| Skala podatkowa | 9% dochodu, min. 432,54 zł | brak |
Ta sama faktura na trzech formach
Przedsiębiorca IT, przychód 20 000 zł miesięcznie, koszty 1 000 zł, pełny ZUS z chorobowym (1 926,76 zł). Średnio na miesiąc, w rozliczeniu rocznym:
| Forma | Podatek | Składka zdrowotna | Podatek + zdrowotna | Zostaje na rękę |
|---|---|---|---|---|
| Ryczałt 12% | 2 135,58 zł | 830,58 zł | 2 966,16 zł | 14 107,08 zł |
| Liniowy 19% | 3 085,00 zł | 836,59 zł | 3 921,59 zł | 13 151,65 zł |
| Skala 12/32% | 3 163,42 zł | 1 536,59 zł | 4 700,01 zł | 12 373,23 zł |
Wyliczenia kalkulatora B2B, bez ulg i IP Box. Na ryczałcie koszty 1 000 zł nie obniżają podatku, ale i tak wypłacasz je z przychodu, więc są ujęte w kwocie „na rękę”.
Przy niskich kosztach ryczałt 12% wygrywa: zryczałtowana zdrowotna jest niższa niż 9% dochodu na skali, a stawka podatku niższa niż 19%. Skala przegrywa przez próg 32% i zdrowotną 9% bez odliczenia.
Jak składka wpływa na wybór ryczałt czy liniowy?
Przy niskich dochodach liniowy jest tańszy zdrowotnie: płacisz minimum 432,54 zł, a na ryczałcie w progu 60–300 tys. zł — 830,58 zł. Ta różnica, blisko 400 zł miesięcznie, potrafi przesądzić, że przy przychodzie 10 000 zł i kosztach rzędu 20% liniowy wygrywa z ryczałtem 12%.
Przy wysokich dochodach składka na liniowym rośnie bez górnego limitu. Przy przychodzie 50 000 zł/mies bez kosztów:
- liniowy: 2 355,59 zł zdrowotnej, z czego odliczysz od dochodu średnio 1 175 zł miesięcznie (14 100 zł rocznie),
- ryczałt: 1 495,04 zł zdrowotnej (przychód roczny 600 tys. zł → najwyższy próg).
Ostateczny wynik zależy od podatku i kosztów, nie tylko od składki. Szczegółowe porównanie znajdziesz w artykule podatek liniowy czy ryczałt, a swój przypadek policzysz w kalkulatorze składki zdrowotnej.
Kiedy przeliczyć składkę na nowo
- Przy wyborze formy opodatkowania (co roku do 20 lutego).
- Gdy planujesz duży wzrost przychodów — możesz wejść w wyższy próg ryczałtu.
- Gdy koszty wyraźnie rosną lub spadają — na liniowym i skali zmienia się podstawa.
- Gdy przechodzisz z ryczałtu na liniowy lub odwrotnie.
Rok składkowy — luty–styczeń albo rok kalendarzowy
To niuans, który psuje wiele kalkulatorów. Na skali i liniowym rok składkowy trwa od 1 lutego do 31 stycznia. Składka za styczeń 2026 należała jeszcze do roku składkowego 2025, więc jej minimum wynosiło 314,96 zł; kwota 432,54 zł obowiązuje od składki za luty 2026 do składki za styczeń 2027. Kalkulatory, które stosują nowe minimum od 1 stycznia, zawyżają koszt stycznia.
Składka za dany miesiąc na skali i liniowym liczy się od dochodu z miesiąca poprzedniego.
Na ryczałcie rokiem składkowym jest rok kalendarzowy: kwoty progów 2026 obowiązują od stycznia do grudnia 2026, a przychód decydujący o progu też liczysz za rok kalendarzowy. Pomylenie tych dwóch okresów to źródło większości błędów w rozliczeniu rocznym.
Terminy i rozliczenie
- 20. dzień każdego miesiąca — termin zapłaty składki za miesiąc poprzedni.
- Składkę wykazujesz w deklaracji ZUS DRA (lub ZUS RCA, jeśli zatrudniasz).
- Rozliczenie roczne składki zdrowotnej składasz w deklaracji za kwiecień (termin 20 maja) — wtedy dopłacasz różnicę albo wnioskujesz o zwrot nadpłaty.
Nadpłata nie wraca automatycznie. Trzeba złożyć wniosek (RIZ), a termin na to jest ograniczony — przegapienie go oznacza, że nadpłata zostaje na koncie ZUS.
Kto płaci mniej albo podwójnie
Ulga na start nie zwalnia ze zdrowotnej. Przez pierwsze 6 miesięcy nie płacisz składek społecznych, ale zdrowotną płacisz w pełnej wysokości od pierwszego dnia.
Preferencyjny ZUS obniża składki społeczne (podstawa 1 441,80 zł, składki z chorobowym 456,18 zł miesięcznie w 2026), ale zdrowotnej nie dotyczy. Więcej w artykule o składkach ZUS przedsiębiorcy 2026.
Etat plus JDG. Pracodawca odprowadza składkę zdrowotną z umowy o pracę (9% od podstawy), a z działalności płacisz dodatkową składkę według zasad Twojej formy opodatkowania. Podwójnej zdrowotnej przy zbiegu tytułów nie da się uniknąć. Składek społecznych z JDG możesz za to nie płacić, jeśli z etatu masz co najmniej minimalne wynagrodzenie brutto (4 806 zł). To najczęściej mylona zasada w tej całej konstrukcji.
Zawieszenie działalności zwalnia ze zdrowotnej za pełne miesiące zawieszenia. Za miesiąc, w którym zawiesiłeś działalność w trakcie, składka jest należna.
Emeryt lub rencista prowadzący JDG płaci zdrowotną z działalności na zasadach ogólnych — wyjątki są wąskie, więc sprawdź swoją sytuację w ZUS.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi składka zdrowotna na ryczałcie w 2026? 498,35 zł przy przychodzie rocznym do 60 000 zł, 830,58 zł przy przychodzie od 60 000,01 do 300 000 zł i 1 495,04 zł powyżej 300 000 zł. Podstawą jest przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 r. — 9 228,64 zł.
Czy składkę zdrowotną można odliczyć od podatku? Nie — od 2022 roku nigdzie nie odliczasz jej od podatku. Na liniowym odliczasz ją od dochodu (albo zaliczasz do kosztów), do 14 100 zł rocznie. Na ryczałcie odliczasz 50% zapłaconej składki od przychodu. Na skali nie odliczysz nic.
Czy od 2026 obowiązuje stała składka zdrowotna na liniowym? Nie. Taka zmiana była planowana, ale ustawa została zawetowana. Na liniowym nadal płacisz 4,9% dochodu, nie mniej niż 432,54 zł.
Ile wynosi minimalna składka, jeśli nie mam przychodu? Na liniowym i skali 432,54 zł nawet bez przychodu. Na ryczałcie 498,35 zł (przy rocznym przychodzie do 60 000 zł). To koszty stałe JDG, niezależne od wyników.
Co jeśli przekroczę próg przychodu na ryczałcie w trakcie roku? Od miesiąca przekroczenia płacisz wyższą kwotę, a w rozliczeniu rocznym (deklaracja za kwiecień) dopłacasz różnicę za miesiące, w których płaciłeś według niższego progu.
Czy płacę zdrowotną przy uldze na start? Tak, w pełnej wysokości. Ulga na start zwalnia wyłącznie ze składek społecznych oraz Funduszu Pracy i Funduszu Solidarnościowego.
Mam etat i JDG — płacę zdrowotną dwa razy? Tak. Zbieg tytułów zwalnia z podwójnych składek społecznych, jeśli z etatu masz co najmniej minimalne wynagrodzenie, ale składka zdrowotna jest należna z każdego tytułu osobno.
Kiedy wchodzą nowe kwoty — w styczniu czy w lutym? Zależy od formy. Na skali i liniowym nowe minimum obowiązuje od składki za luty (rok składkowy luty–styczeń). Na ryczałcie nowe kwoty progów obowiązują od stycznia, bo rokiem składkowym jest rok kalendarzowy.
Czy minimalna składka zdrowotna zmieni się w 2027? Tak. Minimum na skali i liniowym wyniesie 445,50 zł (9% × 4 950 zł) od składki za luty 2027. Kwoty ryczałtu zależą od przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału 2026 r., które GUS ogłosi w styczniu 2027 r.
Zobacz też: składki ZUS przedsiębiorcy 2026 · podatek liniowy czy ryczałt · metodologia kalkulatora B2B · kalkulator składki zdrowotnej